اجتماعیحقوقی

ضابطین قضایی

ضابطین قضایی

با توجه به رشد روز افزون بهره گیری از شبکه های اجتماعی مجازی در ایران ،هر چند از این شبکه ها برای اهداف نا مناسب نیز استفاده می شود اما بخش عمده ای از این اطلاعات موجب افزایش آگاهی و شناخت مردم می گردد.اخیرا” ویدئوهای متعددی در فضاهای مجازی با موضوع برخورد نیروی انتظامی با افراد به عنوان متهم انتشار یافته و واکنش های متفاوتی در پی داشته است .صرف نظر از این امر که آیا اساسا” اعمال صورت گرفته با عناوین مجرمانه مذکور در قوانین جزایی کشور تطبیق داشته یا خیر؟ بررسی حدود اختیارات و تکالیف ضابطین قضایی دادگستری در برخورد با متهمین امری لازم در شناخت بیشتر مردم با حقوق خود در برخورد با این گونه موارد می باشد. لذا در این مطلب بر آن هستیم تا به بررسی حدود اختیارات و وظایف ضابطین قضایی دادگستری در قانون آیین دادرسی کیفری مصوب 1392 بپردازیم.

ضابطین قضایی دادگستری اعم از ضابط عام یا خاص در چهار امر صرف نظر از مشهود یا غیرمشهود بودن جرم دارای وظایف و اختیارات می باشند که عبارتند از : 1_کشف جرم و ملزومات آن  (جمع آوری،حفظ،شناسایی،یافتن ،جلوگیری از فرار و مخفی شدن )2_تحقیقات مقدماتی 3_ابلاغ اوراق قضائی 4_اجرای تصمیمات قضائی (ماده 28 ق.ا.د.ک).

یکی از نوآوری های قانون آیین دادرسی کیفری جدید محدود کردن ضابط عام می باشد بدین شکل که ضابط عام صرفا” کلیه اعضاء نیروی انتظامی را شامل نمی شود بلکه آموزش دیده بودن و داشتن کارت ویژه ضابطین قضایی دادگستری ملاک ضابط عام تلقی شدن است.اما برخی افراد اساسا” ضابط محسوب نمی شوند یعنی اصل بر عدم ضابط بودن آن هاست مگرآنکه استثنائا” وظایف یا اختیاراتی به آن ها تفویض شده باشد که در این صورت دو نوع مسئولیت از حیث اقدامات این افراد ایجاد می شود : 1_مسئولیت انتظامی که با ضابطی خواهد بود که وظیفه را به آن فرد محول کرده است .2_مسئولیت قانونی که در مقام ضابط بودن نمی باشد بلکه وصف مجرمانه اقدام غیر قانونی است .مانند کارکنان وظیفه که استثنائا” در مقام ضابط اقداماتی انجام می دهند.

با امعان نظر به ماده 30 ق.آ.د.ک اصل بر عدم ضابط بودن است زیرا مطابق ماده مذکور ،احراز عنوان ضابط باید صورت پذیرد و اصول نیازمند احراز نیست.لذا ضابط بودن امری است استثنائی و به همین دلیل هر عضو نیروی انتظامی ضابط تلقی نمی شود.و برای اثبات ضابط بودن دو شرط باید جمع شود و آن موثق و مورد اعتماد بودن ضابط و داشتن کارت ویژه آموزش دیدگی است.

اما در صورت عدم وجود شرایط مذکور با دو ضمانت اجرا مواجه هستیم :

1_ممنوع بودن اقدامات ضابط که ایجاد محکومیت انتظامی می کند.

2_بی اعتبار تلقی شدن تحقیقات و اقدامات یعنی دلایلی که غیر قانونی جمع آوری شده است از اعداد دلایل معتبر خارج می گردد.یعنی فاقد اثر قانونی است .لذا اصل بر عدم اعتبار گزارش ضابط است مگر اینکه با قرائن مسلم قضیه مطابق باشد و بر اساس ضوابط قانونی تهیه شده باشد.

وظایف ضابطان با توجه به مشهود یا غیر مشهود بودن جرم متفاوت است .پیش از بحث در خصوص این گونه وظایف واجب است تا جرایم مشهود تعریف شده و دامنه آن مشخص گردد.

مطابق ماده 45 ق.ا.د.ک جرم در موارد ذیل مشهود است :

الف- در مرئی و منظر ضابطان دادگستری واقع شود یا ماموران یادشده بلافاصله در محل وقوع جرم حضور یابند و یا آثار جرم را بلافاصله پس از وقوع مشاهده کنند. ب – بزه‌دیده یا دو نفر یا بیشتر که ناظر وقوع جرم بوده‌اند، حین وقوع جرم یا بلافاصله پس از آن، شخص معینی را به عنوان مرتکب معرفی کنند. پ – بلافاصله پس از وقوع جرم، علائم و آثار واضح یا اسباب و ادله جرم در تصرف متهم یافت شود و یا تعلق اسباب و ادله یادشده به متهم محرز گردد. ت – متهم بلافاصله پس از وقوع جرم، قصد فرار داشته یا در حال فرار باشد یا بلافاصله پس از وقوع جرم دستگیر شود. ث – جرم در منزل یا محل سکنای افراد، اتفاق افتاده یا در حال وقوع باشد و شخص ساکن، در همان حال یا بلافاصله پس از وقوع جرم، ورود ماموران را به منزل یا محل سکنای خود درخواست کند. ج – متهم بلافاصله پس از وقوع جرم، خود را معرفی کند و وقوع آن را خبر دهد. چ – متهم ولگرد باشد و در آن محل نیز سوء شهرت داشته باشد.

حال که مصادیق جرائم مشهود مشخص گردید به تکالیف ضابطان در این جرائم می پردازیم.

در جرائم مشهود تمامی اقدامات ابتدائا توسط ضابط انجام و سپس به اطلاع دادستان می رسد(اصل تقدم اقدام بر اعلام)اما در جرائم غیر مشهود ابتدا موضوع به دادستان اعلام و سپس بر اساس دستور دادستان اقدامات ضابطان صورت می پذیرد.(اصل تقدم اعلام بر اقدام)

یکی از موارد مهمی که در تفکیک جرم مشهود از غیر مشهود می بایست مورد توجه قرارگیرد این است که در صورتی که جرم مشهود بوده و تحقیقات از طرف مرجع قضایی به طور کلی به ضابط ارجاع شده باشد ورود،تفتیش و بازرسی نیز مشمول همان تحقیقات کلی بوده و نیاز به اخذ مجوز جداگانه نیست در حالی که در جرائم غیرمشهود حتی با وجود ارجاع تحقیقات به طور کلی ،ورود به منازل ،اماکن تعطیل و بسته ،تفتیش و بازرسی باید با اجازه موردی مقام قضائی صورت پذیرد.

سایر تکالیف ضابطان در مرحله تحقیقات مقدماتی عبارت است از :

1_رعایت حقوق متهم در مرحله تحت نظر

2_ارائه اوراق هویت ضابط بودن خود هنگام ورود به منازل،اماکن بسته و تعطیل

3_شماره گذاری اوراق بازجویی و سایر مدارک پرونده

4_عدم اجبار یا اکراه متهم ،عدم تلقین ،عدم اغفال،عدم پرسش سوالات خارج از موضوع اتهامی

5_عدم تحمیل هزینه های ناشی از وظایف ضابطان بر بزه دیده

یکی دیگر از نوآوری های قانون آیین دادرسی کیفری جدید پیش بینی پلیس اطفال و نوجوانان و ضابطان زن آموزش دیده جهت بازجویی و انجام تحقیقات از زنان و افراد نابالغ می باشد .طبق ماده 31 ق.ا.د.ک به منظور حسن اجرای وظایف در خصوص اطفال و نوجوانان باید پلیس اطفال و نوجوانان تشکیل شود . همچنین بازجویی از زنان و افراد نابالغ باید توسط ضابط آموزش دیده زن صورت پذیرد.

همچنین بخوانید:

تیپ شخصیتی درون گرا و برون گرا در محیط کار

برچسب ها
نمایش بیشتر

پاسخی بگذارید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

دکمه بازگشت به بالا
بستن