پزشکیسلامتسلامت و تغذیه

چاقی یا اضافه وزن و عوارض آن

چاقی یا اضافه وزن و عوارض آن

اضافه وزن و چاقی ممکن است ریسک بسیاری از مشکلات سلامتی، از جمله دیابت، بیماری های قلبی و برخی سرطان ها را افزایش دهد. اگر باردار هستید، وزن بیش از حد ممکن است منجر به مشکلات سلامتی کوتاه مدت و طولانی مدت برای شما و فرزند شما شود.

این مقاله در خصوص ارتباط بین اضافه وزن و بسیاری از موارد مربوط به سلامتی توضیح میدهد. همچنین توضیح می دهد که چگونه رسیدن و حفظ وزن طبیعی ممکن است به شما و عزیزانتان کمک کند تا با بزرگتر شدن سالم تر بمانند.

چه نوع مشکلات سلامتی با اضافه وزن و چاقی مرتبط است؟

وزن بیش از حد ممکن است ریسک بسیاری از مشکلات سلامتی از موارد زیر را افزایش دهد

دیابت نوع 2

فشار خون بالا

بیماری قلبی و سکته مغزی

انواع خاصی از سرطان

آپنه یا توقف تنفس در خواب

آرتروز

بیماری کبد چرب

بیماری کلیوی

مشکلات حاملگی مانند قند خون بالا در دوران بارداری، فشار خون بالا و افزایش ریسک سزارین

زیاد کردن چند کیلو در طول سال ممکن است خیلی به نظر نرسد. اما این کیلوها با گذشت زمان می توانند اضافه وزن قابل توجه ایجاد کنند. چگونه می توان گفت که آیا وزن شما می تواند شانس ابتلا به مشکلات سلامتی را افزایش دهد؟ دانستن دو عدد ممکن است به شما در درک رسک کمک کند: اندیس شاخص توده بدنی(BMI) و سایز کمر به اینچ.

اندیس شاخص توده بدنی (BMI)

BMI یکی از راه هایی است که می گوید آیا وزن شما طبیعی است و یا اضافه وزن دارید یا چاقی هستید. این پارامتر وزن شما را در رابطه با قد شما اندازه گیری می کند و نمره ای را به شما ارائه می دهد که متوجه می شوید در کدام گروه قرار دارید:

وزن طبیعی: BMI 18.5 تا 24.9

اضافه وزن: BMI از 25 تا 29.9

چاقی: BMI 30 یا بالاتر

اندازه دور کمر

پارامتر مهم دیگری که باید بدانید اندازه کمر شما به اینچ است. داشتن مقدار بیش از حد چربی در اطراف کمر ممکن است خطرات سلامتی را حتی بیشتر از چربی در سایر قسمت های بدن افزایش دهد. زنان با اندازه کمر بیش از 35 اینچ و آقایان با اندازه کمر بیش از 40 اینچ ممکن است شانس بیشتری در ابتلا به بیماری های مرتبط با چاقی داشته باشند.

برخی پارامترهای مهم دیگر

علاوه بر دو پارامتر ذکر شده در بالا، موارد زیر نیز جهت زیر نظر داشتن مهم می باشند

  1. فشار خون: 120/80 mm Hg  یا مقادیر پایینتر
  2. LDL یا کلسترول بد: کمتر از 100mg/dl
  3. HDL یا کلسترول خوب: برای مردها بیشتر از 40 mg/dl  و برای زنها بیشتر از 50 mg/dl
  4. تری گلیسیرید: کمتر از 150 mg/dl
  5. قند خون ناشتا: کمتر از 100 mg/dl

دیابت نوع 2 و ارتباط آن با چاقی

در این نوع دیابت قند خون بالاتر از مقادیر نرمال است. قند بالای خون باعث بسیاری از بیماریها نظیر بیماریهای قلبی و کلیوی و … می شود. این نوع دیابت بسیار شایع است و عوامل خانوادگی و ژنی نقش اصلی را در ایجاد آن بازی می کنند. عوامل دیگر موثر بر این بیماری را می توان فعالیت بدنی کم، رژیم غذایی نامناسب و نیز وزن اضافی اطراف کمر نام برد. با اینکه دلیل اثبات شده ای برای اثر چاقی بر روی دیابت ذکر نشده است ولی تصور می شود که اضافه وزن باعث تغییر سلولها می شود و آنها را نسبت به هورمن انسولین مقاوم می سازد. زمانیکه فردی نسبت به انسولین مقاوم می شود، قند خون توسط سلولها جذب نمی شود و منجر به افزایش قند در خون می شود. علاوه بر این به دلیل اینکه عملکرد حذف قند خون توسط انسولین و به خاطر مقاوم بودن سلولها به هورمون انسولین، به طور صحیح انجام نمی شود لذا سلولهای تولید کننده انسولین تحریک به تولید بیشتر این هورمون می کنند که این باعث از بین رفتن این سلولها می شود و عملا منجر به عدم تولید انسولین می شود.

نتایج تحقیقات نشان داده است که کم کردن هفت درصد از وزن بدن و انجام تمرینات منظم ورزشی مانند راه رفتن سریع به مدت دو و نیم ساعت در هفته می تواند مانع دیابت نوع 2 شود و یا شروع آن را به تاخیر اندازد.

فشار خون بالا و ارتباط آن با چاقی

فشار خون یعنی با چه توانی خون در مقابل دیواره های رگها فشار داده شود. فشار خون بالا عموما نشانه های مشخصی ندارد اما منجر به مشکلات بسیاری از جمله بیماری قلبی، سکته و نارسایی کلیه می شود. همانطورکه قبلا ذکر شد فشار خون نرمال 120/80 mm Hg  است و اگر عدد بالایی بطور پیوسته از 140 عبور کند و یا عدد پایینی از 90 بالاتر برود آنگاه فرد را دارای فشار خون می شناسند.

داشتن بدن بزرگ باعث افزایش فشار خون می شود زیرا قلب باید محکمتر پمپ کند تا خون را به تمام سلول ها برساند. همچنین چربی اضافی باعث آسیب رساندن به کلیه ها می شود و تنظیم فشار خون به مخاطره می افتد.

عوامل دیگری که باعث کنترل فشار خون می شوند عبارتند از: توقف سیگار کشیدن، کاهش نمک در رژیم غذایی، فعالیت منظم بدنی. اگر این موارد باعث کاهش فشار خون نشود مجبور به استفاده از دارو تحت نظر پزشک خواهید بود.

بیماری قلبی

شایع ترین نوع مشکل قلبی زمانی اتفاق می افتد که رگ خونی که خون را به قلب منتقل می کند سخت و باریک می شود. همچنین مشکل در پمپاژ قلب نیز از دیگر علل نازسائی های قلبی به شمار می رود.

افرادی که دارای اضافه وزن یا چاقی هستند اغلب دارای مشکلات سلامتی هستند که ممکن است خطر ابتلا به بیماری های قلبی را افزایش دهد. این مشکلات سلامتی شامل فشار خون بالا، کلسترول بالا و قند خون بالا است. علاوه بر این، اضافه وزن ممکن است باعث ایجاد تغییراتی در قلب شما شود که باعث می شود ارسال خون به تمام سلول های بدن شما سخت تر شود.

سکته مغزی هنگامی اتفاق می افتد که جریان خون به بخشی از مغز شما متوقف شود و باعث می شود سلولهای مغزی بمیرند. شایع ترین نوع سکته مغزی، به نام سکته مغزی ایسکمیک، زمانی اتفاق می افتد که یک لخته خون شریان را که حامل خون به مغز است مسدود کند. نوع دیگری از سکته مغزی، به نام سکته مغزی هموراژیک، هنگامی رخ می دهد که رگ خونی در مغز از هم پاشیده شود.

یکی از راه های جلوگیری از سکته مغزی کنترل فشار خون است. همچنین کاهش کلسترول بد و قند خون نیز موثر است.

سرطان

سرطان هنگامی رخ می دهد که سلول های یک قسمت از بدن مانند روده بزرگ به طور غیر طبیعی یا خارج از کنترل رشد کنند. سلول های سرطانی بعضی اوقات به قسمت های دیگر بدن مانند کبد گسترش می یابد.

افزایش وزن به عنوان یک بزرگسال، خطر ابتلا به چندین سرطان را افزایش می دهد، حتی اگر افزایش وزن منجر به اضافه وزن یا چاقی نشود. دقیقاً مشخص نیست که چگونه چاقی و اضافه وزن خطر سرطان را افزایش می دهد. سلول های چربی ممکن است هورمون هایی را که بر رشد سلول تأثیر می گذارد را آزاد کنند و منجر به سرطان شوند. همچنین، عادتهای غذایی یا فعالیت بدنی که منجر به اضافه وزن می شوند نیز می توانند در خطر ابتلا به سرطان نقش داشته باشند.

چه نوع سرطانهایی با اضافه وزن و چاقی مرتبط است؟

اضافه وزن داشتن خطر ابتلا به برخی سرطانها از جمله موارد زیر را افزایش می دهد:

سینه، بعد از یائسگی

روده بزرگ و روده بزرگ

آندومتر (پوشش رحم)

کیسه صفرا

کلیه

آپنه یا توقف تنفس در خواب

آپنه خواب چیست؟

آپنه خواب شرایطی است که فرد در طول خواب یک یا چند مکث در تنفس دارد. فردی که آپنه خواب دارد ممکن است از خواب آلودگی روزانه، مشکل در تمرکز و حتی نارسایی قلبی رنج ببرد.

چگونه آپنه خواب با اضافه وزن مرتبط است؟

چاقی مهمترین عامل خطر برای آپنه خواب است. فردی که دارای اضافه وزن است ممکن است چربی بیشتری در گردن خود ذخیره کند. این امر ممکن است راه هوایی را کوچکتر کند. راه هوایی کوچکتر می تواند تنفس را دشوار یا بلند کند (به دلیل خروپف) یا ممکن است تنفس برای مدت زمانی کوتاه متوقف شود. علاوه بر این، چربی ذخیره شده در گردن و در سراسر بدن ممکن است موادی تولید کند که باعث التهاب شود. التهاب در گردن یک عامل خطرناک برای آپنه خواب است.

آرتروز

آرتروز چیست؟

آرتروز یک مشکل سلامتی شایع است که باعث درد و سفتی در مفاصل شما می شود. آرتروز اغلب به پیری یا آسیب دیدگی مربوط می شود و بیشتر اوقات بر روی مفاصل دست، زانو، باسن و کمر تأثیر می گذارد.

ارتباط آرتروز با اضافه وزن چگونه است؟

اضافه وزن داشتن یکی از عوامل خطرزای آرتروز، همراه با آسیب مفاصل، سن بالا و عوامل ژنتیکی است. وزن اضافی ممکن است فشار مضاعفی روی مفاصل و غضروف وارد کند (بافت سخت اما لغزنده که انتهای استخوانهای شما را در مفصل می پوشاند) و باعث از بین رفتن آنها می شود. علاوه بر این، افرادی که چربی بیشتری در بدن دارند ممکن است در خون سطوح بیشتری از موادی که باعث التهاب می شوند داشته باشند. مفاصل ملتهب ممکن است خطر ابتلا به آرتروز را افزایش دهد.

بیماری کبد چرب

بیماری کبد چرب چیست؟

بیماری کبد چرب، همچنین به عنوان استئاتو هپاتیت غیر الکلی (NASH)  شناخته می شود، وقتی چربی در کبد جمع می شود و باعث آسیب می شود. بیماری کبد چرب ممکن است منجر به آسیب شدید کبدی، سیروز (بافت اسکار) یا حتی نارسایی کبد شود.

بیماری کبد چرب معمولاً دارای علائمی خفیف یا بدون علائم است. این بیماری مانند بیماری کبد الکلی است، اما به دلیل الکل ایجاد نمی شود و در افرادی که مشروبات الکلی کم مصرف می کنند یا اصلا مصرف نمی کنند، نیز ایجاد می شود.

چگونه بیماری کبد چرب با اضافه وزن مرتبط است؟

علت بیماری کبد چرب هنوز مشخص نیست. این بیماری اغلب در افراد میانسال، دارای اضافه وزن یا چاق و یا دیابتی ایجاد می شود. بیماری کبد چرب ممکن است کودکان را نیز تحت تأثیر قرار دهد.

بیماری کلیوی

بیماری کلیه چیست؟

کلیه های شما دو اندام باقلا مانند هستند که خون را فیلتر می کنند و آب اضافی و مواد زاید را که ادرار می شوند، حذف می کنند. کلیه های شما همچنین به کنترل فشار خون کمک می کند تا بدن شما سالم بماند.

بیماری کلیه به این معنی است که کلیه ها آسیب دیده اند و نمی توانند مانند آنچه که باید فیلترینگ را انجام دهند. این آسیب می تواند باعث ایجاد ضایعات در بدن شود. همچنین می تواند مشکلات دیگری ایجاد کند که می تواند به سلامتی شما آسیب برساند.

چگونه بیماری کلیه با اضافه وزن مرتبط است؟

چاقی خطر ابتلا به دیابت و فشار خون بالا را افزایش می دهد که شایع ترین دلیل بیماری مزمن کلیه است. مطالعات اخیر حاکی از آن است که حتی در صورت عدم وجود این خطرات، خود چاقی ممکن است بیماری مزمن کلیه را افزایش داده و پیشرفت آن را سریعتر کند.

مشکلات بارداری

مشکلات بارداری چیست؟

اضافه وزن و چاقی خطر ابتلا به مشکلات سلامتی را هم برای مادر و هم برای نوزاد افزایش می دهد. خانمهای بارداری که اضافه وزن دارند یا چاق می شوند ممکن است ریسک بیشتری برای ابتلا به دیابت حاملگی (قند خون بالا در دوران بارداری)، ابتلا به پری کلامپسی (فشار خون بالا در دوران بارداری که در صورت عدم درمان ممکن است برای مادر و نوزاد مشکلات جدی ایجاد کند)

نوزادان مادران دارای اضافه وزن یا چاق در معرض خطر ابتلا به خیلی زود به دنیا آمدن، مرده بودن (مرده شدن در رحم پس از 20 هفته بارداری) و نقص لوله عصبی (نقص مغز و نخاع) هستند.

مشکلات بارداری با اضافه وزن چگونه ارتباط دارد؟

خانمهای باردار که اضافه وزن دارند، بیشتر در معرض مقاومت به انسولین، قند خون و فشار خون بالا هستند. اضافه وزن همچنین خطرات مرتبط با جراحی و بیهوشی را افزایش می دهد و چاقی شدید باعث افزایش زمان جراحی و خونریزی می شود.

افزایش وزن بیش از حد در دوران بارداری می تواند اثرات طولانی مدت هم برای مادر و هم برای کودک داشته باشد. این تأثیرات شامل این است که مادر بعد از تولد کودک دچار اضافه وزن یا چاقی خواهد شد. خطر دیگر این است که کودک ممکن است بعداً به عنوان یک کودک یا به عنوان یک بزرگسال وزن زیادی پیدا کند.

همچنین بخوانید:

کلسیم مورد نیازبدن ومنابع اصلی آن

حقایقی درباره نان

برچسب ها
نمایش بیشتر

پاسخی بگذارید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

دکمه بازگشت به بالا
بستن